Aan de vooravond van de feestdagen ontdekt Nora het kerstbulletin.. TDrie lege kolommen in wiskunde, geschiedenislessen gegeven door twee verschillende invalkrachten, uitgestelde toetsen. Zijn moeder verbaast zich er niet meer over: door het lerarentekort is de school veranderd in een planning vol gaten.

Onregelmatige lesroosters, ongelegen hervormingen: wie garandeert de voortgang wanneer een leraar afwezig is en niet wordt vervangen? Het tekort aan leraren is niet langer een achtergrondgeluid, het dicteert de organisatie van het schooljaar.

Direct gevolg: schoolondersteuning is niet langer een bonus. In 2025 is het het enige vangnet dat de continuïteit van het onderwijs waarborgt. Wanneer de verzwakte instelling dit niet meer alleen kan.

Als het lerarentekort het lesrooster in de war stuurt

In de Federatie Wallonië-Brussel bevestigt 86% van de directies dat het tekort aan leraren een impact heeft op de kwaliteit van het onderwijs. Sinds januari zijn de vervangingspools uitgebreid naar Namen en Waals-Brabant. Een teken dat het verzuim niet meer voldoende kan worden opgevangen. Het resultaat in de klas: drie weken zonder wiskunde in november, gevolgd door een niet-gespecialiseerde vervanger in december.

Deze «kalender met gaten» brengt iedereen uit balans. Hoofdstukken worden overgeslagen, beoordelingen worden uitgesteld, de samenhang in de voortgang verdwijnt. Door dit structurele tekort aan leraren zien leerlingen hun leercurve gefragmenteerd raken. Terwijl de officiële verwachtingen niet zijn verdwenen.

Gemeenschappelijke basis, ommezwaai en vroege druk

In oktober 2025 heeft het politieke besluit om de uitbreiding van het gemeenschappelijk basisprogramma in het derde jaar van het secundair onderwijs te bevriezen, ervoor gezorgd dat de keuze van opties en studierichtingen opnieuw vroegtijdig aan de orde kwam. Gezinnen die dachten dat ze nog tijd hadden, ontdekten dat de studiekeuze al in het eerste en tweede jaar weer urgent werd.

Deze koerswijziging, in combinatie met het tekort aan leraren, verhoogt de druk: om de beste opties voor het derde leerjaar open te houden, zijn nu goede cijfers nodig. Externe begeleiding helpt om deze resultaten veilig te stellen, ondanks een verstoorde onderwijsaanbod.

Dalende niveaus, veeleisende universiteiten

De nationale evaluaties die in november 2025 zijn gepubliceerd, bevestigen een stagnatie of zelfs een achteruitgang in Frans en wiskunde, met een groeiende kloof in het secundair onderwijs. Tegelijkertijd verlagen de universiteiten hun toelatingsnormen niet.

De kloof tussen het niveau van de afgestudeerden en de toelatingseisen wordt steeds groter. Gezien dit tekort aan docenten en de massificatie is de uitdaging duidelijk: het «universitaire» niveau gedurende het hele jaar handhaven, zelfs wanneer de klas met horten en stoten vooruitgang boekt.

Ondersteuning, een parallelle infrastructuur

In 2025 is schoolondersteuning niet langer beperkt tot bijles. Het vormt een structuur van continuïteit: er wordt niet gestaakt, er is geen verzuim zonder vervanging en het programma verandert niet om de zes maanden. Het biedt een regelmatig traject, ongeacht verstoringen.

Concreet betekent dit dat een externe manager een betrouwbare planning opstelt, specialisten voor elk vakgebied inschakelt en ervoor zorgt dat het officiële programma wordt gedekt. Voor gezinnen is dit de enige logische oplossing wanneer het tekort aan leraren gaten in de schoolweek veroorzaakt.

• Een nauwkeurige diagnose van de tekortkomingen, per cursus, in overeenstemming met de referentiekaders van de Federatie Wallonië-Brussel en, indien nodig, met de Franse verwachtingen.
• Een gedateerd plan om de «gaten» in wiskunde, Frans en wetenschappen op te vullen, met evaluatiemomenten en geplande herhalingen.
• Specialisten op dit gebied, die in staat zijn om vooruitgang te boeken en geen algemene, vage ondersteuning bieden.
• Pedagogische continuïteit bij langdurige afwezigheid op school: gestructureerde lessen, begeleide huiswerkopdrachten, regelmatige feedback aan de ouders.
• Begeleiding bij de studiekeuze vanaf het 1e-2e jaar van het secundair onderwijs om de toegang tot de opties van het 3e jaar te verzekeren, ondanks de bevriezing van het gemeenschappelijk kerncurriculum.

Nu handelen: driefasenplan

Eerste stap: maak tijdens de vakantie een overzicht van de situatie. Maak een nauwkeurige lijst van de hoofdstukken die nog niet zijn behandeld, geef prioriteit aan de belangrijkste vakken (wiskunde, Frans, wetenschappen) en reserveer vaste wekelijkse tijdvakken voor een geleidelijke inhaalslag. Regelmaat is belangrijker dan urgentie.

Tweede stap: de ontbrekende pedagogische keten aanvullen. Doelstellingen, methoden, oefeningen en snelle evaluaties worden op elkaar afgestemd om de verworven kennis te controleren. Derde stap: vanaf januari de oriëntatie en examens van het tweede semester voorbereiden om mogelijke toekomstige schommelingen als gevolg van het lerarentekort op te vangen.

«Als de school een zwakke plek wordt, is continuïteit niet langer een hoopvolle verwachting, maar een beslissing die genomen moet worden.»